BÃI BỎ THUẾ KHOÁN VÀ PHƯƠNG THỨC TÍNH THUẾ MỚI CHO HỘ KINH DOANH

Việc bãi bỏ thuế khoán là một bước tiến quan trọng trong lộ trình hiện đại hóa hệ thống thuế, hướng tới sự minh bạch và công bằng cho mọi thực thể kinh tế. Bài viết dưới đây cung cấp thông tin chi tiết về sự thay đổi này và các phương thức tính thuế thay thế dành cho Hộ kinh doanh (HKD) và Cá nhân kinh doanh (CNKD).

TỔNG QUAN VỀ THUẾ KHOÁN VÀ ĐỊNH HƯỚNG THAY ĐỔI
Thuế khoán là gì?

Căn cứ Khoản 7 & 9, Điều 3 Thông tư 40/2021/TT-BTC, thuế khoán được hiểu như sau:

Khái niệm: Là số thuế cố định mà HKD/CNKD phải nộp hàng tháng hoặc hàng quý theo mức doanh thu do cơ quan thuế ấn định.
Cơ sở ấn định: Dựa trên quy mô, địa điểm, số lượng lao động và đặc thù ngành nghề của HKD so với các đơn vị tương đương trong khu vực.

Lý do và Lộ trình bãi bỏ thuế khoán

Mục tiêu của việc bãi bỏ thuế khoán là thúc đẩy tính tự giác “tự khai, tự nộp, tự chịu trách nhiệm”, đồng thời áp dụng công nghệ số để giảm thiểu gian lận thuế và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Lộ trình thực hiện cụ thể:

Từ 01/06/2025 (Theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP): HKD có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền và chuyển sang phương pháp kê khai.
Từ 01/01/2026 (Theo Nghị quyết 68-NQ/TW): Dự kiến áp dụng phương pháp kê khai cho tất cả các HKD còn lại (doanh thu dưới 1 tỷ đồng).

PHƯƠNG THỨC TÍNH THUẾ SAU KHI BÃI BỎ THUẾ KHOÁN

Khi không còn áp dụng thuế khoán, HKD sẽ tính thuế dựa trên doanh thu thực tế theo hai phương pháp chính:

Công thức xác định số thuế phải nộp

Số thuế được tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu thực tế, không phân biệt HKD kê khai hay HKD nộp theo từng lần phát sinh.

Số thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế GTGT * Tỷ lệ thuế GTGT

Số thuế TNCN phải nộp = Doanh thu tính thuế TNCN *Tỷ lệ thuế TNCN

Biểu tỷ lệ thuế suất theo ngành nghề

Nhóm ngành nghề kinh doanh	Tỷ lệ thuế GTGT	Tỷ lệ thuế TNCN	Tổng cộng
Phân phối, cung cấp hàng hóa	1%	0,5%	1,5%
Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu	5%	2%	7%
Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu NVL	3%	1,5%	4,5%
Các hoạt động kinh doanh khác	2%	1%	3%

III. SO SÁNH PHƯƠNG PHÁP KÊ KHAI VÀ PHƯƠNG PHÁP THEO TỪNG LẦN PHÁT SINH

Để giúp doanh nghiệp và hộ kinh doanh lựa chọn đúng phương thức tuân thủ, bảng dưới đây tóm tắt các khác biệt cốt lõi:

Tiêu chí so sánh	Phương pháp Kê khai	Phương pháp theo từng lần phát sinh
Đối tượng	HKD hoạt động thường xuyên, có địa điểm cố định.	HKD hoạt động không thường xuyên, không có địa điểm cố định.
Kỳ kê khai	Tháng (trước ngày 20 tháng sau) hoặc Quý (ngày cuối cùng tháng đầu quý sau).	Trong vòng 10 ngày kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ thuế.
Sổ sách kế toán	Bắt buộc (7 loại sổ theo Thông tư 88/2021/TT-BTC).	Không bắt buộc.
Hóa đơn	Sử dụng hóa đơn điện tử thường xuyên.	Cấp hóa đơn theo từng lần phát sinh (nếu cần).
Quyết toán năm	Không phải quyết toán năm.	Không phải quyết toán năm.

CÁC YÊU CẦU VỀ HỆ THỐNG KẾ TOÁN VÀ HỒ SƠ KHAI THUẾ

Để chuyển đổi thành công sang phương pháp kê khai, HKD cần lưu ý các quy định sau:

Hệ thống sổ sách kế toán (Theo Thông tư 88/2021/TT-BTC)

HKD nộp thuế kê khai phải thực hiện lưu trữ đầy đủ chứng từ (Phiếu thu/chi, nhập/xuất kho, bảng lương…) và duy trì 07 loại sổ kế toán sau:

Sổ theo dõi quỹ tiền mặt.
Sổ theo dõi tiền gửi ngân hàng.
Sổ theo dõi chi phí sản xuất, kinh doanh.
Sổ chi tiết doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ.
Sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa.
Sổ theo dõi thực hiện nghĩa vụ thuế với NSNN.
Sổ theo dõi thanh toán lương và các khoản nộp theo lương.
Hồ sơ khai thuế định kỳ

HKD sử dụng các mẫu biểu sau để nộp cho cơ quan thuế:

Mẫu 01/CNKD: Tờ khai thuế đối với cá nhân kinh doanh.
Mẫu 01-2/BK-HĐKD: Phụ lục bảng kê chi tiết hoạt động kinh doanh trong kỳ.
Mẫu 05/KK-TNCN: Tờ khai khấu trừ thuế TNCN (nếu có chi trả lương và khấu trừ thuế của nhân viên).